جهت صادرات مواد اولیه پتروشیمی باید زوایای مختلفی را در نظر گرفت. ابتدا باید بازار هدف صادرات را برای کشورهای همسایه و دیگر کشورهایی که امکان صادرات در آن وجود دارد را در نظر داشت. صنعت پتروشیمی دانش فنی در بررسی و استخراج مشتقات نفت و گاز و ساخت فراورده‌های حاصل از آن است. اقتصاد ایران بیشتر بر پایه صنایع پتروشیمی میباشد؛ زیرا ایران دارای منابع طبیعی مذکور است که محصولات حاصل از آن با ارزش افزوده 10 تا 15 برابر ارزش نفت به بازارهای هدف عرضه میشود. موارد بازار مواد پتروشیمی در بازار هدف صادراتی عبارتند از گازهای پتروشیمی، موادی نظیر آمونیاک، گوگرد، الکل، کود شیمیایی و انواع گریدهای مختلف پلی اتیلن.

جهت صادرات باید واردات کشور همسایه و نیازهای آنها بررسی شود. این موارد را با بررسی در سازمان تجارت جهانی میتوان انجام داد و بر اساس آن تولید محصولاتی که در کشور امکان دارد را تحلیل کرد. در واقع هر کشور بر اساس شاخص توسعه جهانی میتواند صنعت خود را توسعه دهد. این شاخص‌ها عبارتند از:

  • میزان واردات محصول مورد بررسی
  • تراز تجاری
  • رشد سالانه ارزش واردات
  • متوسط رشد ارزش واردات محصول در پنج سال گذشته
  • سهم واردات جهانی و رقبا جهت صادرات به یک کشور
  • میانگین فاصله از مبادی وارداتی

مواد شیمیایی که از هیدروکربنها، نفت و ذغال سنگ مشتق میشود میتواند مواد استراتژیک و یا موادی مانند کود شیمیایی، اسید و باز، منومرها برای ساخت انواع پلیمرها از آن تولید شود. این مواد از جمله موادی است که به کشورهای همسایه مانند عراق، افغانستان، گرجستان، پاکستان و … میتوان صادر کرد.

اهمیت تولید و صادرات مواد اولیه شیمیایی بدین دلیل است که بازار هدف محصولات صنایع پایین دستی وابسته به مواد اولیه پتروشیمی است که طیف گسترده‌ای دارد. برای مثال تولید انواع مونومر و یا اسید و باز در تولید انواع پلاستیک، لاستیک، مواد آرایشی و بهداشتی، کامپوزیتها کاربرد دارد.

همچنین بخوانید: نمایشگاه نفت و گاز سال 98

کشور ایران در تولید صنایع بالادستی یعنی مواد اولیه پتروشیمی با قدرت بیشتری نسبت به صنایع پایین دستی و فراورش محصولات نهایی عمل میکند. بنابراین با شناسایی بازار هدف کشورهای همسایه، افزایش کیفیت محصول و در عین حال بهینه سازی قیمت آن میتوان رقبا را کنار زد و ارز آوری برای کشور ایجاد کرد که در پی آن اشتغال زایی افزایش می‌یابد. همچنین توسعه اقتصاد کشور به آن وابسته است. طی سالهای اخیر، محصولات صادراتی با ارزش دلاری بالا عبارتند از پروپان، بوتان، پلی اتیلن سنگین، متانول، بنزن، کود اوره، فورفورآلدئید و … .

سهم دلاری پلی اتیلن و پی وی سی در بخش صادرات کشور حدود 32 درصد است و سهم حلالها حدود 40 درصد است. فعالیت پتروشیمی ایران با تولید کود شیمیایی شروع شد و رفته رفته تولید مونومر و پلیمرهای نفتی توسعه یافت. 

اما متاسفانه در چند سال اخیر به دلیل کمبود خوراک کمی و کیفی، عدم مصرف صنایع پایین دستی، بروز مشکلات تعمیراتی و اقتصادی و … تولیدات مواد اولیه پتروشیمی با مشکل رو به رو شد که متعاقبا صادرات آن نیز به مشکل خورده است و اقتصاد و اشتغال‌زایی را تحت تاثیر قرار داده است. بنابراین با شناسایی بازار هدف و افزایش کیفیت محصولات اولیه پتروشیمی که کشور پتانسیل تولید آن را دارد باید رشد تولیدات افزایش یابد.